ChatGPT Artık AB’de “Çok Büyük Çevrimiçi Arama Motoru” Olarak Sınıflandırılıyor
Avrupa Komisyonu’nun kararıyla ChatGPT, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında “Çok Büyük Çevrimiçi Arama Motoru” (VLOSE) statüsüne sahip hizmetler arasına girdi. VLOSE, “Very Large Online Search Engine” ifadesinin kısaltması ve Türkçede “Çok Büyük Çevrimiçi Arama Motoru” anlamına geliyor.
Bu kategori, Avrupa Birliği’nde çok geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşan ve internette bilgi arama süreçlerinde önemli rol oynayan hizmetler için kullanılıyor. ChatGPT’nin web arama özelliği sayesinde kullanıcılar, geleneksel arama motorlarının yanı sıra yapay zekâ üzerinden de güncel bilgilere ulaşabiliyor.
Bu karar, yapay zekâ sohbet robotlarının yalnızca soru-cevap araçları olmaktan çıkıp internete erişimde önemli bir aracı hâline geldiğini gösteriyor. ChatGPT’nin web üzerinden bilgi arayabilmesi ve kullanıcılara doğrudan yanıt sunması, Avrupa Birliği’nin hizmeti DSA kapsamında çok büyük çevrimiçi arama motoru olarak değerlendirmesine zemin oluşturdu.
Komisyonun değerlendirmesi, ChatGPT’nin bu kullanım biçiminin artık düzenleyici açıdan da dikkate alındığına işaret ediyor.
Google ve Bing ile Aynı VLOSE Kategorisinde
ChatGPT’nin VLOSE olarak sınıflandırılması, hizmeti Avrupa mevzuatında Google Arama ve Microsoft Bing gibi mevcut VLOSE’larla aynı düzenleyici kategoriye taşıyor. Avrupa Komisyonu aynı açıklamada Reddit ve Roblox’u ise “Çok Büyük Çevrimiçi Platform” (VLOP) kategorisine dahil etti.
ChatGPT’nin bu kategoriye alınmasının temelinde, hizmetin Avrupa Birliği’nde 45 milyon aylık aktif kullanıcı eşiğini aşması bulunuyor. Komisyonun listesinde ChatGPT için ortalama aylık aktif kullanıcı sayısı 159,1 milyon olarak yer alıyor.
Geleneksel arama motorlarında kullanıcıya genellikle bağlantı listesi sunulurken ChatGPT, web üzerindeki bilgileri işleyerek doğrudan yanıt oluşturabiliyor.
Bu yönüyle ChatGPT, klasik arama motorlarından farklı bir deneyim sunsa da kullanıcıların internette bilgi arama sürecindeki rolü giderek benzer bir noktaya geliyor. Avrupa Komisyonu’nun kararı da yapay zekâ destekli aramanın dijital hizmetler ekosistemindeki konumunun artık daha ciddi biçimde ele alındığını gösteriyor.
DSA, OpenAI’a Yeni Yükümlülükler Getiriyor
VLOSE statüsü, OpenAI açısından yalnızca bir isim değişikliği anlamına gelmiyor. Şirket, ChatGPT’nin Avrupa Birliği’ndeki faaliyetleri kapsamında VLOSE’lara yönelik ek DSA yükümlülükleriyle karşı karşıya kalacak.
Bu yükümlülüklerin başında sistemik risklerin değerlendirilmesi ve azaltılması, yasa dışı içeriklerin yayılmasıyla bağlantılı risklerin ele alınması, çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerin değerlendirilmesi, kullanıcıların fiziksel ve ruhsal refahının korunması, temel haklar, seçim süreçleri ve kamu güvenliğine yönelik risklerin azaltılması geliyor.
VLOSE’lar ayrıca DSA kapsamında daha kapsamlı şeffaflık yükümlülüklerine ve belirli verilere araştırma amacıyla erişim sağlama gibi ek sorumluluklara tabi tutuluyor.
Kurallara Uymayan Şirketleri Büyük Para Cezaları Bekliyor
DSA’nın büyük dijital hizmetlere yönelik kuralları yüksek yaptırımlar içeriyor. Düzenlemeye aykırı hareket ettiği kesinleşen şirketler, küresel yıllık cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor.
OpenAI’ın yeni yükümlülüklere uyum sağlaması için Ocak 2027’ye kadar süre bulunuyor. Avrupa Komisyonu, VLOSE ve VLOP olarak yeni belirlenen hizmetlerin, kararın bildirilmesinin ardından dört ay içinde ek DSA yükümlülüklerine uyması gerektiğini belirtiyor.
Dolayısıyla karar, yalnızca ChatGPT’nin Avrupa’daki düzenleyici statüsünü değiştirmiyor; OpenAI’ın hizmeti nasıl yönettiği, sistemik riskleri nasıl değerlendirdiği ve kullanıcı güvenliğine yönelik uygulamalarında da yeni sorumluluklar ortaya çıkarıyor.
Karar Yapay Zekâ Ekosistemi İçin Ne Anlama Geliyor?
Avrupa Komisyonu’nun kararı, yapay zekâ platformlarının yalnızca teknoloji şirketleri olarak değil, bilgiye erişimde rol oynayan büyük dijital hizmetler olarak da değerlendirilmeye başlandığını ortaya koyuyor.
ChatGPT’nin Avrupa Birliği’nde geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşması ve bilgi arama amacıyla kullanılması, platformun oluşturduğu yanıtların ve kullanıcı davranışları üzerindeki etkisinin daha fazla denetlenmesini beraberinde getirebilir.
Bu nedenle karar, yalnızca OpenAI için yeni bir düzenleme süreci anlamına gelmiyor. Aynı zamanda yapay zekâ destekli arama teknolojilerinin dijital hizmetler ekosistemindeki konumunun Avrupa Birliği tarafından daha kapsamlı biçimde düzenlenmeye başlandığını gösteriyor.
Güncel gelişmeler için SiberHavadis’i takipte kalın!