Siber güvenlik ve dijital mahremiyet dünyasında, akıllı telefonlardan veri çıkarılması için geliştirilen adli bilişim teknolojilerinin, satışları durdurulsa bile nasıl kullanılmaya devam edebildiği tartışılıyor. Güvenlik araştırma kuruluşu Citizen Lab tarafından yayımlanan yeni bir rapor, İsrail merkezli dijital analiz firması Cellebrite’ın Rusya pazarından çekilme kararına rağmen, Rusya’da bazı yetkililerin bu cihazları kullanmayı sürdürdüğünü öne sürdü. Gelişme, adli bilişim araçlarının kullanımının ve denetiminin ne kadar zor olabileceğini yeniden gündeme taşıdı.
Güncellemeler Dursa da Cihazlar Çalışabiliyor
Telefonların işletim sistemlerindeki güvenlik açıklarından yararlanarak belirli verilerin çıkarılmasını sağlayan Cellebrite, insan hakları ihlalleri endişeleri nedeniyle Mart 2021’de Rusya’daki faaliyetlerini sonlandırdığını ve ülkeye yönelik teknik desteği kestiğini açıklamıştı. Ancak yayımlanan güncel rapor, bu cihazların çevrimdışı şekilde kullanılmaya devam edebildiğine işaret ediyor.
Rusya’da gözaltına alınan siyasi aktivist Andrey Pivovarov’un iPhone 12 cihazı üzerinde yapılan teknik incelemeler, telefonun resmi ambargodan aylar sonra bir Cellebrite cihazına (UFED) bağlandığını gösteren adli kayıtlar içeriyor. Rapora göre, Cellebrite sistemlerinde bulunan çevrimdışı (offline) çalışma modu, üreticinin desteği ve güncellemeleri sona erse bile cihazların veri çıkarma işlemlerine devam edebilmesine olanak tanıyor.
Mahkeme dosyalarında yer alan bilgilere göre, incelenen cihaz üzerinde belirli siyasi terimler ve sosyal ağlara ilişkin aramalar yapıldığı görüldü.
Cellebrite: “Kullanım Yetkisiz ve Güncel Sistemlerde Sınırlı”
Gelişmelerin ardından Cellebrite tarafından da bir açıklama yapıldı. Şirketin Pazarlama Direktörü (CMO) David Gee, Mart 2026’dan sonra Rusya’da kullanılan herhangi bir Cellebrite donanımının şirket tarafından yetkilendirilmediğini belirtti.
Şirket ayrıca, teknik destek ve güncellemelerden yoksun eski donanımların güncel akıllı telefonları ve en son iOS ile Android güvenlik yamalarını aşma konusunda sınırlı kapasiteye sahip olduğunu ifade etti.
Bununla birlikte bağımsız siber güvenlik araştırmacıları, bu tür güçlü adli bilişim araçlarının bir kez satıldıktan sonra uzaktan tamamen devre dışı bırakılamamasının, veri gizliliği ve teknolojik denetim açısından önemli soru işaretleri doğurduğunu belirtiyor.
| Şirket / Kurum | Resmi Karar / Durum | Uygulama Yılı |
| Cellebrite (İsrail) | Rusya’daki faaliyetlerini sonlandırdı | Mart 2021 |
| Citizen Lab (Kanada) | Rusya’da Yetkisiz Kullanım Raporu | Haziran 2026 |
| Rusya Adli Makamları | UFED cihazlarının çevrimdışı kullanımına ilişkin bulgular | Aktif (2026) |