Fatmagül YAŞAR
Her sabah elimize aldığımız akıllı telefonlar, sadece günlük haberlerimizi değil, aynı zamanda dijital kimliğimizi de şekillendiriyor. Peki, dijital dünyada bıraktığımız davranışsal veri akışının bizi nasıl tanımladığının farkında mıyız?
Bugün, siber güvenlik haber ve teknoloji haber dünyasında sıkça tartışılan bir kavram, Shoshana Zuboff’un ortaya attığı gözlem kapitalizmi (surveillance capitalism) oldu. Bu kavrama göre, dev teknoloji şirketleri, internette bıraktığımız ayak izlerini analiz ederek sadece bize içerik sunmakla kalmıyor, aynı zamanda davranışlarımızı öngörüyor ve yönlendiriyor.
<u>Gözlem kapitalizmi</u>, geleneksel kapitalizmin ötesinde, bireylerin psikolojik ve ahlaki değerlerine bile müdahale edebilecek yeni bir dijital düzen yaratıyor. Zuboff’a göre bu durum, bireysel özgürlük ve mahremiyet üzerinde ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Profil adlarımızdan, sosyal medya etkileşimlerimize kadar her hareketimiz, bizi daha “kolay yönetilebilir” ve manipüle edilebilir hale getiriyor. Özellikle son yıllarda dijital platformlarda gerçekleştirilen seçim kampanyaları, bot hesaplar ve sosyal medya manipülasyonları, bu tehdidin ne kadar gerçek olduğunu gösteriyor.
Dijital kimliğimizin, algoritmalar ve veri akışları sayesinde başka bireylerle neredeyse aynılaşması, acaba özgür irademizi kaybediyor muyuz sorusunu da gündeme getiriyor. Sürekli aynı içeriklerle karşılaşmamız, benzer görüşlerin yaygınlaştığı yanılsamasına düşmemize neden olabilir.
Günümüzde “siber güvenlik haber” ve “güncel haberler” başlıkları altında, dijital kimliğin nasıl inşa edildiği ve manipüle edilip edilemeyeceği sıklıkla tartışılıyor.
Sonuç olarak, Zuboff’un gözlem kapitalizmi kavramı, dijital çağda kimliğimizin ne kadar savunmasız olabileceğini ortaya koyuyor. Özgün ve bağımsız bir dijital kimlik oluşturmak için farkındalık, dijital ayak izlerini kontrol etme alışkanlığı ve bilinçli teknoloji kullanımı artık her zamankinden daha önemli.
Siber Havadis olarak, okurlarımıza siber güvenlik ve dijital özgürlük konularında güncel analiz ve haberleri aktarmaya devam ediyoruz.
Seher BONCUKOĞLU
Yusuf Taha kurt
Gamze KARASU
Nisa Baykal
Esmanur BAYKA
Bu yazı, dijital kimliğimizin yalnızca sosyal medya profilleri ve kimlik bilgilerinden değil, her gün internette bıraktığımız davranışsal verilerden inşa edildiğini çok iyi anlatıyor. Shoshana Zuboff’un gözlem kapitalizmi kavramına göre büyük teknoloji şirketleri bu veri akışını analiz ederek bize yalnızca içerik sunmakla kalmıyor, aynı zamanda hangi ürünleri satın alacağımızı, hangi haberleri okuyacağımızı yönlendiriyor. Algoritmik profilleme ve kişiselleştirilmiş reklamlar bireysel özgürlüklerimizi tehdit ederken, sosyal medya botları ve hedefli kampanyalar demokratik süreçlere bile müdahil olabiliyor. Bu yüzden dijital ayak izlerimizi kontrol etmek, gizlilik ayarımızı sıkı tutmak, kullanılan uygulamaların veri politikalarını okumak ve dijital okuryazarlığımızı artırmak çok önemli. Daha fazla farkındalık için siber güvenlik haber başlıklı konulara göz atmakta fayda var.