İngiltere, 25 Temmuz 2025 tarihinde yaş doğrulama sistemlerini internet ortamında zorunlu hale getirerek bu alanda önemli bir adım attı. Reddit, Discord, Grindr, Bluesky, Spotify, Xbox ve X gibi platformlar, “Çevrimiçi Güvenlik Yasası” kapsamında kullanıcıların 18 yaşından büyük olduklarını kimlik, selfie veya kredi kartı bilgisiyle kanıtlamalarını zorunlu tuttu.

Bazı platformlar bu yasal düzenlemeye uyum sağlayarak yaş doğrulama sistemlerini aktif hâle getirirken, bazıları ise maliyet ve risk gerekçesiyle İngiltere pazarından çekilmeyi tercih etti. Bu durum, kullanıcıların VPN ya da sahte bilgilerle doğrulama sistemlerini aşmaya çalışmasına neden oldu. Uzmanlar, bu gelişmenin, benzer sistemleri hayata geçirmeyi planlayan diğer ülkeler için önemli bir uyarı olduğunu belirtiyor.

Yaş Doğrulama Sistemleri Yayılıyor:

Yaş doğrulama sistemleri sadece İngiltere ile sınırlı değil. ABD, Avrupa Birliği ve Avustralya başta olmak üzere birçok ülke, çocukları zararlı içeriklerden koruma amacıyla benzer düzenlemeler geliştiriyor. Kullanıcıların yaşlarını doğrulamak için çeşitli yöntemler sunuluyor: kredi kartı bilgileri, selfie çekimi, devlet tarafından verilmiş kimlik belgeleri veya hesap içi verilerle yaş tahmini.

Pek çok platform bu işlemleri Kids Web Services, Persona ve k-ID gibi üçüncü taraf hizmetler aracılığıyla yürütüyor. Ancak bu yaklaşım, kullanıcı verilerinin farklı şirketler arasında yayılmasına neden olarak ciddi güvenlik açıkları oluşturabiliyor. Bu da, çocukları koruma amacıyla yola çıkılan sistemlerin potansiyel bir “gizlilik felaketi” haline gelmesine yol açıyor.

Kullanıcı Verileri Tehlikede mi? Yaş Doğrulamada Mahremiyet Tartışması

Bazı platformlar, doğrulama sırasında toplanan verileri belirli bir süre sonra sildiklerini iddia ediyor. Örneğin; Persona, Reddit üzerinden yapılan yaş doğrulamalarının yedi gün içinde silindiğini belirtiyor. Ancak, bu tür beyanların ne kadarının tutulduğuna dair yasal bir güvence bulunmuyor. Daha önce kimlik ve ehliyet bilgilerinin aylarca açıkta kaldığı vakaların yaşanmış olması, kullanıcıların endişelerini artırıyor.

Öte yandan Avrupa Birliği, merkezi bir sistem geliştirmeye çalışıyor. Devlet destekli dijital kimlik altyapısı üzerinden yürütülecek sistemde, kullanıcılar pasaport veya kimlik belgelerini resmi bir platforma yükleyerek sadece “yaş doğrulama belgesi” paylaşabilecek. Sistem ayrıca bankalar ve mobil operatörler tarafından kullanılan güvenli kimlik doğrulama yöntemlerini de entegre ediyor.

Bununla birlikte, merkezi çözümler de takip edilme ve verilerin hükümetlerle paylaşılması gibi riskleri beraberinde getiriyor. EFF Mühendislik Direktörü Alexis Hancock, “Market kasasında kimliğimi gösterdiğimde devletin haberi olmaz, ama dijital ortamda bu mümkün” diyerek gizlilik ihlalleri konusunda uyarıda bulunuyor. AB ise gelecekte sıfır bilgi kanıtı (ZKP) teknolojisini entegre etmeyi planlıyor. Böylece, doğum tarihi paylaşılmadan yaş doğrulaması yapılabilecek.

Çocuklar İçin Başlayan Sistem, Yetişkinleri Kontrol Etmenin Aracı mı Oluyor?

Yetkililer, bu sistemleri “çocukları uygunsuz içerikten korumak” amacıyla savunsa da, eleştirmenler kapsayıcılık, ifade özgürlüğü ve mahremiyet gibi konularda olası olumsuz etkiler konusunda uyarıyor. “Zararlı” içeriğin tanımı gibi politik kararlar, sistemin nasıl uygulanacağına dair soru işaretleri yaratıyor.

Sonuç olarak, yaş doğrulama sistemleri başlangıçta çocukları korumak amacıyla tasarlandı. Ancak mevcut uygulamalar, yetişkinlerin gizliliğini riske atan, erişim kısıtları doğuran ve merkezi gözetimi artıran bir yapıya dönüşme potansiyeli taşıyor. Bugün hâlâ, hem kişisel verilerin sızdırılmadığı hem de erişim özgürlüğünün korunabildiği net bir yaş doğrulama yöntemi bulunmuyor.