
Yapay zekâ şirketlerinin modellerini eğitmek için kullandığı veriler, teknoloji dünyasında giderek büyüyen bir telif hakkı tartışmasına dönüşüyor. Bu kez tartışmanın merkezinde Facebook ve Instagram’ın çatı şirketi Meta bulunuyor. Norveçli yayıncılar, gazetecilik içeriklerinin yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılmasına imkân tanıyabileceği gerekçesiyle şirketin işletme hesaplarına yönelik yeni ticari koşullarına karşı yargıya başvurdu ve ilk turu kazandı: Oslo Bölge Mahkemesi, 28 Ekim’de verdiği ihtiyati tedbir kararıyla Meta’nın tartışmalı maddeyi bu yayıncılara uygulamasını, hukuka uygunluğu kesin olarak belirlenene kadar yasakladı.
Medya kuruluşları, haberlerin, fotoğrafların ve videoların izinsiz biçimde toplanmasına karşı çıkıyor. Üstelik tartışma yalnızca herkese açık içeriklerle sınırlı değil. İddialara göre yeni düzenleme, abonelik gerektiren ve ödeme duvarı arkasında bulunan haber içeriklerini de kapsayabilecek. Bu durum, yayıncıların yıllardır emek ve yatırım yaparak oluşturduğu dijital arşivlerin geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor.

Norveçli 10 Medya Kuruluşundan Meta’ya Hukuki Hamle
Norveç’teki hukuki girişimin arkasında ülkenin önemli medya kuruluşları bulunuyor. Kamu yayın kurumu NRK, Schibsted, Amedia, Polaris, Aller ve Norveç haber ajansı NTB’nin de aralarında olduğu 10 yayın grubu, 26 Ekim’de Oslo Bölge Mahkemesi’ne başvurarak Meta’nın yeni koşullarının durdurulmasını istedi. Norveç Medya İşletmeleri Birliği (MBL) desteğindeki girişimin arkasında toplam 180 medya şirketi bulunuyor.
Yayıncıların temel itirazı, Meta’nın yeni kullanıcı sözleşmesiyle profesyonel hesapların internet sitelerindeki içerikleri toplama ve bunlardan yapay zekâ hizmetlerinde yararlanma imkânı elde edebileceği yönündeki endişelerden kaynaklanıyor. Medya kuruluşları, söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girmesini engellemek için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı talep etti; mahkeme yalnızca iki gün sonra bu talebi kabul etti.
Norveç Medya İşletmeleri Birliği (MBL) Başkanı Lene Eltvik Vindfeld de teknoloji şirketlerinin gazetecilik içerikleri üzerindeki kullanım haklarına ilişkin endişelerini dile getirdi. Vindfeld’e göre Meta, medya kuruluşlarının emek ve yatırımlarıyla ortaya çıkan içeriklerden yararlanarak yine bu kuruluşlarla rekabet edebilecek yapay zekâ hizmetleri geliştirebilir.
Yayıncılar açısından sorun yalnızca içeriklerin izinsiz kullanılması değil. Aynı zamanda haber üretimi için harcanan kaynakların, bu içeriklerden yararlanan teknoloji şirketlerinin rekabet gücünü artırmak için kullanılabilecek olması.
Mahkeme: Meta Hâkim Konumunu Kötüye Kullanıyor Olabilir
Oslo Bölge Mahkemesi, kararında Meta’nın pazardaki hâkim konumunu kötüye kullanarak yayıncılara adil olmayan koşullar dayattığına dair güçlü gerekçeler bulunduğunu belirtti. Mahkemeye göre medya kuruluşları, yıllar içinde oluşturdukları editoryal içerik üzerindeki kontrolü kaybetme riskiyle karşı karşıya.
Karar, durumun aciliyeti nedeniyle Meta dinlenmeden verildi. Bu nedenle tedbir geçici nitelikte: Meta sözlü duruşma talep edebilir ve süreç bu aşamada farklı bir sonuca varabilir. Tedbir yalnızca başvuruyu yapan yayıncıları koruyor.
Meta ise değişikliklerin içerik toplama konusunda yeni bir hak tanımadığını, site sahiplerinin teknik önlemlerle erişimi kısıtlamaya devam edebileceğini savunuyor. Şirket NRK’ya yaptığı açıklamada, sektör kuruluşlarıyla kapsamlı bir görüşme süreci yürütmeden koşullarda değişiklik yapmayı planlamadığını ve bunun 20 Kasım’dan daha uzun sürebileceğini söyledi.
Abonelikli Haberler de Tartışmanın Merkezinde
Yeni sözleşmeye yönelik tepkilerin en dikkat çekici noktalarından biri, ödeme duvarı arkasındaki içeriklerin de gündeme gelmesi. Normalde abonelik sistemiyle erişilebilen haberler, yayıncıların gelir modellerinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Gazeteler ve dijital yayın platformları, bu içeriklere erişim karşılığında okuyuculardan ücret alıyor. Gazetecilik faaliyetlerinin sürdürülmesi, editoryal ekiplerin çalışması ve haberlerin hazırlanması da bu gelirlerle destekleniyor.
Bu nedenle abonelikli içeriklerin yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılması ihtimali, medya kuruluşları açısından ayrı bir önem taşıyor. Yayıncılar, kendi abonelerine sundukları içeriklerin başka platformların teknolojik ürünlerini geliştirmek amacıyla kullanılmasına itiraz ediyor.
Davacı kuruluşlar, sözleşmenin profesyonel hesap sahiplerine yeterli bir tercih hakkı sunmadığını da savunuyor. İddialara göre yeni koşulları kabul etmeyen yayıncıların platformdaki hesaplarını kapatmaktan başka seçeneği bulunmayabilir. Bu durum, sosyal medya üzerinden geniş kitlelere ulaşan medya kuruluşları için önemli bir sorun oluşturuyor.
Meta’ya Karşı Telif Hakkı Davaları Büyüyor
Norveç’teki gelişmeler, Meta’nın yapay zekâ eğitiminde telifli içerik kullandığı iddiasıyla karşı karşıya kaldığı daha geniş hukuki sürecin bir parçası. Şirketin Llama ve Muse gibi yapay zekâ sistemleri için kullandığı eğitim verileri, farklı ülkelerde yayıncıların ve eser sahiplerinin itirazlarına konu oluyor.
5 Mayıs 2026’da Elsevier, Cengage, Hachette, Macmillan ve McGraw Hill gibi büyük yayınevleri, yazar Scott Turow ile birlikte Manhattan Federal Mahkemesi’nde Meta’ya ve şirketin CEO’su Mark Zuckerberg’e karşı toplu dava açtı. Dava eylül ayında Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi’ne taşındı.
Dava dilekçesinde, Meta’nın Llama modelini eğitmek amacıyla ders kitaplarından romanlara kadar milyonlarca telifli eseri izinsiz biçimde çoğalttığı ve kullandığı öne sürülüyor. Ayrıca eserlerin telif hakkı yönetim bilgilerinin silindiği ve bazı içeriklerin LibGen, Z-Library ve Anna’s Archive gibi dijital arşivlerden elde edildiği iddia ediliyor.
19 Ekim’de ise roman yazarları, gazeteciler ve akademisyenlerden oluşan yaklaşık 300 kişilik bir grup, Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi’nde beş ayrı dilekçeyle Meta’ya karşı bireysel telif hakkı davaları açtı. Davacılar, eserlerinin Llama ve Muse modellerinin eğitimi sırasında izin alınmadan kopyalandığını ve dijitalleştirildiğini savunuyor. Bu kişiler, şirketten maddi tazminat talep ediyor.
Avrupa’da tartışma yalnızca mahkemelerle sınırlı değil. İngiltere’de rekabet kurumu CMA da Meta’nın aynı yeni kullanım koşullarının yayıncılara haksız yükümlülükler getirip getirmediğini incelemeye aldı. Ayrıntılar için Meta’ya İngiltere’de soruşturma: Haber içerikleri yapay zekâ eğitiminde izinsiz mi kullanılıyor? başlıklı haberimize göz atabilirsiniz.
Meta Geri Adım Attı mı?
Meta, yeni ticari koşulların başlangıçta 30 Ekim’de yürürlüğe gireceğini duyurmuş, ardından tarihi 20 Kasım olarak güncellemişti. Oslo’daki tedbir kararı, davacı yayıncılar açısından bu takvimi fiilen durdurdu.
Eleştirilerin ardından Meta, maddedeki “eğitmek” (train) ifadesinin çıkarıldığını ve içerik toplamanın reklam ve işletme ürünleriyle sınırlı tutulacağını açıkladı. Ancak koşulların 20 Kasım’dan itibaren uygulanacak nihai metni kamuoyuyla paylaşılmadı. Meta’nın sözlü duruşma talep edip etmeyeceği ve Norveç’teki sürecin hangi kapsamda devam edeceği önümüzdeki haftalarda netleşecek.
Meta ile Norveç medyası arasındaki anlaşmazlık bununla da sınırlı değil. MBL ve NRK, 12 Ekim’de Meta’ya resmî bir dava ihtarı göndererek Norveç medyasının adını ve logolarını kötüye kullanan dolandırıcılık reklamlarının durdurulmasını ve bu reklamlardan elde edilen gelir için tazminat ödenmesini talep etmişti. Meta, kasım başında yanıt süresinin uzatılmasını ve bir görüşme yapılmasını istedi.
Yapay Zekâ Gelişirken Telif Hakları Nasıl Korunacak?
Meta’ya yöneltilen suçlamalar, yapay zekâ sektörünün çözmesi gereken temel sorunlardan birini yeniden gündeme getiriyor: Bir yapay zekâ modelinin eğitimi sırasında kullanılan verilerin mülkiyeti ve kullanım izni.
Yapay zekâ sistemleri büyük miktarda metin, görsel ve farklı dijital içerik üzerinden eğitiliyor. Ancak bu içeriklerin önemli bir bölümü gazeteciler, yazarlar, akademisyenler ve medya kuruluşları tarafından üretiliyor. İçerik sahipleri, eserlerinin izinsiz kullanılmasına karşı çıkarken teknoloji şirketleri de modellerini geliştirmek için geniş veri kaynaklarına ihtiyaç duyuyor.
Önümüzdeki dönemde bu tartışmanın yalnızca Meta ile sınırlı kalması beklenmiyor. Çünkü yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte içerik üreticileri ile teknoloji şirketleri arasındaki hak ve gelir paylaşımı daha önemli bir konu hâline geliyor.
Norveç’teki dava ve diğer ülkelerde açılan telif hakkı davaları, dijital içeriklerin yapay zekâ eğitiminde hangi koşullarda kullanılabileceğine ilişkin hukuki sınırların belirlenmesinde etkili olabilir. Asıl mesele ise teknolojik gelişimin, içerik üreticilerinin emeğini ve telif haklarını koruyan bir sistemle birlikte ilerleyip ilerleyemeyeceği.
Kaynaklar
- Schibsted: Schibsted takes Meta to court – and wins first round
- NRK: Norske medier vant fram med krav mot Meta i retten
- Legal247: Meta’s new terms for business accounts and AI training
- AP News: Publishers and author Scott Turow sue Meta over Llama AI
- Publishers Weekly: Hundreds Sue Meta for Copyright Infringement
- MBL: Varsler søksmål mot Meta






