Aybüke CANÖZ
OpenAI, araştırma süreçlerinde insanlara destek olacak “otomatik araştırma stajyeri” seviyesine ulaştığını açıkladı. Şirketin bir sonraki hedefi ise Mart 2028’e kadar insan gözetiminde çalışan otomatik bir yapay zekâ araştırmacısı geliştirmek.
OpenAI, yapay zekâ ajanlarının şirket içindeki araştırma süreçlerinde ulaştığı yeni seviyeyi paylaşarak geçen yıl belirlediği önemli bir kilometre taşını tamamladığını duyurdu. Şirketin tanımına göre “otomatik araştırma stajyeri”, insan yönlendirmesi altında, yetenekli bir araştırmacının birkaç gününü alabilecek iyi tanımlanmış araştırma görevlerini yerine getirebilen bir yapay zekâ sistemi anlamına geliyor.
Bu gelişme, yapay zekânın yalnızca kod yazan yardımcı araçlardan çıkarak araştırma laboratuvarlarının günlük iş akışına daha derin biçimde entegre olmaya başladığını gösteriyor. OpenAI ise kritik kararların hâlâ insanlar tarafından verildiğinin altını çiziyor.
Otomatik araştırma stajyeri hedefi nasıl gerçekleşti?
OpenAI, bu hedefi ilk kez 2025 sonbaharında açıklamış ve Eylül 2026’ya kadar araştırma stajyeri seviyesinde bir sistem geliştirmeyi planladığını duyurmuştu. Şirket, yayımladığı son değerlendirmede bu hedefe kendi ölçümlerine göre ulaştığını belirtti.
Ancak şirketin “stajyer” tanımı tamamen bağımsız çalışan bir araştırmacıyı ifade etmiyor. Sistem, araştırma önceliklerini belirlemiyor; hangi fikirlerin geliştirileceği, hangi projelerin ölçeklendirileceği, duraklatılacağı veya sistemlerin dağıtıma alınıp alınmayacağı gibi kararlar yine insan araştırmacılar tarafından alınıyor.
OpenAI, bir sonraki aşamada Mart 2028’e kadar insan gözetiminde çalışan daha yetenekli bir “otomatik AI araştırmacısı” geliştirmeyi hedeflediğini de açıkladı.
Araştırmacılar artık aynı anda birden fazla ajan kullanıyor
Şirketin paylaştığı veriler, AI ajanlarının araştırma ekiplerindeki kullanımının son aylarda belirgin biçimde arttığını ortaya koyuyor.
OpenAI’a göre yılın başında kodlama ajanlarını sınırlı kullanan araştırmacılar, Ağustos ortasına gelindiğinde bu araçları günlük iş akışlarının doğal bir parçası hâline getirmiş durumda. API fiyatları üzerinden hesaplandığında medyan araştırmacının günlük ajan kullanımı 600 doların üzerine çıkarken, kullanım açısından yüzde 90’lık dilimde yer alan araştırmacılarda günlük token kullanımı 7 bin doların üzerine çıkıyor.
Şirketin dikkat çektiği bir diğer gösterge ise insan ve ajan emeği arasındaki değişim oldu. Haziran 2026 öncesinde toplam ajan çalışma süresi insan emeğinin gerisindeyken, Ağustos ortasında her bir insan çalışma günü başına yaklaşık 3,1 ajan çalışma günü kaydedildi. Aynı dönemde dört veya daha fazla ajanın eş zamanlı çalıştırıldığı araştırma iş akışlarının da arttığı belirtiliyor.
AI artık yalnızca kod yazmıyor
OpenAI’ın paylaştığı verilere göre ajanların üstlendiği görevler de çeşitleniyor. Sistemler yalnızca araştırma ve altyapı kodu üretmekle kalmıyor; teknik destek ve deneylerin izlenmesi gibi görevlerde de giderek daha fazla kullanılıyor.
Şirket ayrıca aktif araştırmacı başına gerçekleştirilen deney sayısının Ağustos 2026’da, ölçümlerin başladığı Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını bildiriyor. OpenAI bu artışın Codex kullanımındaki yükselişle korelasyon gösterdiğini belirtirken, aynı dönemde kullanılabilir işlem kapasitesinin de önemli ölçüde arttığını vurguluyor.
Bununla birlikte insan denetimi tamamen ortadan kalkmış değil. OpenAI’ın verilerine göre son altı ayda başarıyla tamamlanan 4 ila 8 saatlik görevlerin yarısından fazlasında en az bir insan müdahalesi gerekiyor. Görevlerin karmaşıklığı arttıkça insan yönlendirmesi önemini koruyor.
Sıradaki hedef: AI’nin AI araştırması yapması
OpenAI’ın uzun vadeli planı, yapay zekâyı yalnızca araştırmacıların kullandığı bir araç olmaktan çıkarıp doğrudan AI araştırmalarına katkı sağlayan bir sistem hâline getirmek.
Şirket, otomatik araştırmacıların gelecekte derin öğrenme ve alignment çalışmalarındaki ilerlemeyi hızlandırabileceğini belirtiyor. Otomatik araştırmanın güvenlik ve alignment çalışmalarına katkı sağlayabileceği ifade edilirken, OpenAI tam anlamıyla özyinelemeli kendini geliştirmeye (Recursive Self-Improvement – RSI) güvenli biçimde nasıl ulaşılacağını henüz bilmediğini özellikle vurguluyor.
Şirket ayrıca güvenlik risklerinin kabul edilemez seviyeye ulaşması durumunda yeterince güvenli hâle getiremediği sistemlerin geliştirme veya dağıtım süreçlerini yavaşlatabileceğini ya da durdurabileceğini belirtiyor.
AI laboratuvarlarının çalışma biçimi değişiyor
OpenAI’ın açıkladığı veriler, şirket içindeki araştırma süreçlerinde çoklu ajan kullanımının giderek yaygınlaştığını gösteriyor. Araştırmacılar tek bir yardımcı model yerine aynı anda birden fazla AI ajanını farklı görevlerde çalıştırırken, insan rolü ise öncelik belirleme, sonuç değerlendirme ve güvenlik denetimi gibi karar mekanizmalarında önemini koruyor.
Şirketin 2028 hedefi, tam bağımsız bir araştırmacıdan ziyade insan gözetimi altında çalışan ve araştırma kapasitesini artırmayı amaçlayan AI sistemleri geliştirmek olarak tanımlanıyor. OpenAI ayrıca bu ilerlemenin kamuoyuyla daha şeffaf biçimde paylaşılması gerektiğini savunarak, kendisinin ve diğer şirketlerin RSI yönündeki ilerlemelerini kamuya açık biçimde takip etmesi gerektiğini ifade ediyor.
Yusuf KÜRÜM
Yusuf DALBUDAK
Fadime KOÇ
Zeyneb TÜRKMEN