Yapay zeka dünyasının çok farklı iki kulvarı, bu ay çarpıcı biçimde benzer bir sonuca vardı. Washington’da federal kurumlara, AI ile deney yapma döneminin geride kaldığı ve artık kalıcı, esnek gözetim yapılarına öncelik verilmesi gerektiği bildiriliyor. Kurumsal hukuk dünyasında ise ABD’nin en büyük 100 hukuk firmasından biri, aynı soruya yanıt vermek amacıyla yönetişim (governance) odaklı yeni bir liderlik makamı oluşturdu. Bu iki yeni gelişme şu kapıya varıyor: AI’ın test süreci ve kullanılmasından artık yeni bir devire geçiyoruz: AI’ın kullanımı ve yönetilmesi.

Washington: AI yönetişimindeki değişim

NinjaOne’ın Federal ve Kurumsal Büyümeden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Egon Rinderer, 7 Ağustos’ta FedScoop’ta kaleme aldığı yazıda önemli bir noktaya dikkat çekti: Federal yapay zeka stratejisi artık sabit kurallarla yürütülemiyor, çünkü politikanın kendisi sürekli değişiyor. Örneğin ABD Yönetim ve Bütçe Ofisi (OMB), Mart 2024’te kurumlardan AI yönetişim yapıları ve güvenlik önlemleri oluşturmalarını istedi. Yaklaşık bir yıl sonra ise bu rehberi güncelleyerek odağı hızlı benimseme ve kolay tedarik süreçlerine kaydırdı. Bu süreçte bildirilen federal AI kullanım vakalarının sayısı iki kattan fazla arttı.

Rinderer’ın önerisi dört temel yeteneğe dayanıyor: tekrarlanabilir karar çerçeveleri, kurum genelinde görünürlük, sürekli yeniden değerlendirme ve operasyonel esneklik. İki nokta özellikle dikkat çekiyor: Birincisi, kurumların göremedikleri teknolojiyi yönetemeyeceğini vurguluyor ve “gölge AI” (çalışanların, günlük kullandıkları yazılımlara gömülü AI özelliklerini, kurumlar fark edip denetleyemeden sessizce kullanmaya başlaması) denen olguya işaret ediyor.

İkincisi, yönetişimin tek seferlik bir onay süreci olamayacağını belirtiyor. Bir aracın risk profili, kurulumdan aylar sonra bile yeni özellikler, yeni veri kullanım şekilleri nedeniyle değişebilir. Bu yüzden denetim, bir kez yapılıp kapatılan bir kutucuk değil, sürekli devam eden bir döngü olmalı.

Aynı hafta hukuk sektöründe de benzer bir dönüşüm yaşandı: The American Lawyer dergisinin listelediği büyük firmalardan Akerman, yeni bir “AI Yönetişimi ve Veri Koruma Direktörü” pozisyonu oluşturarak bu göreve Michael Adler’ı atadı ve bu adımı, sektörün odağının “AI’ı benimsemekten AI’ı yönetmeye” kaymasının bir işareti olarak sundu.

Aynı hafta yayınlanan BARBRI araştırması, hukuk firmalarının AI araçlarını hızla devreye aldığını ama bunların avukatların çalışma biçimini ve performansı nasıl etkilediğini henüz ölçemediğini ortaya koydu. Ayrıca, AB Yapay Zekâ Yasası’nın 2 Ağustos’ta yürürlüğe giren 50. Maddesi’nin (tüketicilerle doğrudan etkileşime giren AI sistemleri için şeffaflık kuralları), Avrupa dışındaki kurumları bile AI çıktılarından kimin sorumlu olacağını yeniden değerlendirmeye zorladığı görülüyor.

Özetle, hukuk ve uluslararası ilişkiler sektöründe AI artık benimseme aşamasından yönetişim ve hesap verebilirlik aşamasına geçiyor. Hem kurumsal hem araştırma hem de düzenleyici düzeyde bu üç yenilik aynı eğilimi destekliyor. Yapay zekanın regülasyonları ve yönetişiminin oluşturulmasında kısa süreli ve anlık kurtarıcılar yerine kendini adapte edebilen kısımlar bulunması gerekiyor.